Argentina terma jamoasi Jahon chempionati finalidagi gʻalabadan soʻng maydonda yuz bergan tartibsizliklar tufayli FIFA tekshiruviga duch kelganini hamma eshitgan boʻlsa kerak. Bu xabar butun futbol olamida katta shov-shuvga sabab boʻldi, chunki chempionlik bayrami odatda faqat quvonch bilan yodda qolishi kerak edi. Ammo final hushtagi chalingandan keyin maydonda boʻlgan voqealar butunlay boshqa manzarani koʻrsatdi: futbolchilar, murabbiylar va hatto baʼzi muxlislar ham chegaradan chiqib ketgan harakatlarga qoʻl urdi.
Muxlis sifatida aytishim mumkinki, bunday lahzalar har qanday chempionlik quvonchini ham xira qilib qoʻyadi. Argentina tarafdorlari uchun bu gʻalaba 36 yillik intizorlikdan keyin kelgan baxt edi, lekin uni soya ostida qoldirgan bu jarayon uzoq vaqt muhokama qilinishi aniq. Endi savol tugʻiladi: FIFA tekshiruvi qanday bosqichlardan oʻtadi va bu jarayon qancha davom etadi?
Final bahsi yakunlangan zahoti maydonga bayroqlar va telefonlar koʻtargan odamlar oqib kela boshladi. Baʼzi futbolchilar raqiblariga nisbatan hurmatsizlik qilgan harakatlar qilgani, kameralar esa bu lahzalar toʻliq yozib olgani haqida xabarlar tarqaldi. FIFA intizom qoʻmitasi odatda bunday holatlarda video dalillar, hakamlar hisoboti va stadion kuzatuv kameralari yozuvlarini birgalikda oʻrganadi.
Birinchi navbatda, qoʻmita qaysi harakatlar reglamentga zid ekanini aniqlashi kerak. Ikkinchi bosqichda esa ayblanuvchi tomonlarga oʻz izohini berish imkoni taqdim etiladi. Bu jarayon odatda 2-3 haftadan bir necha oyga choʻzilishi mumkin, chunki har bir dalil alohida tekshiriladi. Agar ayblovlar tasdiqlansa, jarima, ogohlantirish yoki keyingi musobaqalarda cheklovlar kabi turli choralar qoʻllanishi mumkin.
Shuni ham aytish kerakki, Argentina jamoasi vakillari voqealardan soʻng darhol uzr soʻragani haqida bayonotlar berdi. Bu holat qoʻmita qaroriga qanday taʼsir qilishini oldindan aytish qiyin, lekin odatda samimiy tan olish yengillashtiruvchi omil sifatida hisobga olinadi.
Oʻtmishdagi shunga oʻxshash holatlarga nazar tashlasak, FIFA odatda jarima va ogohlantirish bilan cheklangan, ammo baʼzi hollarda ochko ayirish yoki maydon yopish kabi qattiqroq choralar ham qoʻllangan. 5 ta yirik turnirdan 3 tasida jarima asosiy chora boʻlgani kuzatilgan, qolgan 2 tasida esa keyingi saralash bosqichlarida cheklovlar qoʻyilgan.
Argentina uchun eng katta xavf, ehtimol, moliyaviy jarima va rasmiy ogohlantirish bilan bogʻliq. Terma jamoa keyingi rasmiy oʻyinlarini neytral maydonda oʻtkazish kabi jazo ham nazariy jihatdan mumkin, lekin bunday qaror kamdan-kam chiqariladi. Futbolchilarning shaxsiy jazosi esa alohida koʻrib chiqiladi, chunki har bir ishtirokchining harakati alohida baholanadi.
Muhim jihat shundaki, bu jarayon Argentina terma jamoasining kelajakdagi ishtirokiga jiddiy toʻsiq boʻlib qolishi ehtimoli past. Koʻpchilik tahlilchilar jarima va ogohlantirish bilan yakunlanishini taxmin qilmoqda, ammo bu faqat taxmin, aniq qaror faqat qoʻmita tomonidan eʼlon qilinadi.
Agar siz oddiy muxlis boʻlsangiz, bu jarayonni kuzatish uchun rasmiy FIFA bayonotlarini kuzatib borish foydali. Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan turli mish-mishlarga ishonishdan oldin, har doim rasmiy manbaga murojaat qilish toʻgʻri boʻladi, chunki tekshiruv davomida koʻplab asossiz xabarlar paydo boʻlishi tabiiy.
Futbolchilar uchun esa bu holat keyingi oʻyinlarda xatti-harakatga eʼtiborli boʻlish zaruratini yana bir bor eslatadi. Maydondagi his-tuygʻular kuchli boʻlishi tushunarli, lekin professional darajada har bir harakat kameraga tushishini unutmaslik kerak.
Argentina tarafdorlari uchun eng muhimi: chempionlik unvoni hech kim tortib olmaydi, chunki bunday qaror faqat oʻyinda qoidabuzarlik aniqlangan taqdirda chiqariladi. Bayram davom etadi, faqat baʼzi tashkiliy masalalar hal qilinishi kerak xolos.
Kelgusi oʻyinlarga stavka qoʻyishdan oldin, jamoaning intizomiy holatini ham hisobga olish muhim boʻladi. Agar biror jamoa ustidan tekshiruv davom etayotgan boʻlsa, bu ularning maydondagi ruhiy holatiga taʼsir qilishi mumkin, garchi bu omil koʻpincha eʼtibordan chetda qoladi.
Statistikaga qaraganda, intizomiy bosim ostida boʻlgan jamoalar keyingi 3-4 oʻyinda odatdagidan 12-15% past natija koʻrsatgan holatlar uchragan. Bu raqam mutlaq qoida emas, lekin tahlil qilishda yodda tutish arziydi.